Türkiye’nin Sosyal Güvenlik Sözleşmesi Bulunan Ülkeler

Türkiye’nin yürürlükte ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan 35 ülke veya bölge bulunmaktadır. SGK’nın güncel tablosunda ayrıca Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi kapsamında İspanya ve Portekiz de gösterilmektedir.

Bu sözleşmeler; çalışanların hangi ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına tabi olacağını, geçici görevlendirme sırasında primlerin nereye ödeneceğini ve iki ülkede geçen sigortalılık sürelerinin emeklilik hesabında nasıl değerlendirileceğini belirler. Ancak her ülkeyle yapılan sözleşmenin kapsamı aynı değildir.

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkeler

SGK’nın güncel listesine göre Türkiye’nin yürürlükte ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkeleri ve bölgeleri şunlardır:

1. Birleşik Krallık
2. Almanya
3. Hollanda
4. Belçika
5. Avusturya
6. İsviçre
7. Fransa
8. Danimarka
9. Libya
10. İsveç
11. Norveç
12. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
13. Kanada
14. Kuzey Makedonya
15. Arnavutluk
16. Azerbaycan
17. Gürcistan
18. Romanya
19. Kebek
20. Bosna-Hersek
21. Çekya
22. Lüksemburg
23. Hırvatistan
24. Slovakya
25. Sırbistan
26. İtalya
27. Güney Kore
28. Karadağ
29. Tunus
30. Macaristan
31. Moldova
32. Kırgızistan
33. Moğolistan
34. Polonya
35. İran

SGK tablosunda Birleşik Krallık “İngiltere”, Kuzey Makedonya ise “Makedonya” adıyla gösterilmektedir. Kebek bir ülke değil, Kanada ile birlikte ayrıca sosyal güvenlik düzenlemesi bulunan bir eyalettir.

İspanya ve Portekiz neden ayrıca gösteriliyor?

İspanya ve Portekiz, SGK’nın ülke tablosunda Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi anlamına gelen “ASGS” açıklamasıyla yer almaktadır. Bu iki ülkeyle olan sosyal güvenlik ilişkisi, 35 ülkeyle yürürlükte bulunan ikili sözleşmelerden farklı bir hukuki dayanağa sahiptir.

Bu nedenle listenin “Türkiye’nin 37 ülkeyle ikili sosyal güvenlik sözleşmesi vardır” şeklinde açıklanması doğru olmaz. En açık ifade, 35 ikili sözleşme ile İspanya ve Portekiz için ASGS kapsamındaki uygulamanın bulunduğudur.

Sosyal güvenlik sözleşmeleri ne sağlar?

Sözleşmelerin temel amacı, iki ülke arasında çalışan kişilerin sosyal güvenlik haklarını korumak ve aynı çalışma nedeniyle gereksiz biçimde iki sisteme birden prim ödenmesini önlemektir.

Sözleşmenin kapsamına göre şu hak ve uygulamalar düzenlenebilir:

• Taraf ülke vatandaşları ve kapsama giren kişilerin eşit işlem görmesi,
• Geçici görevlendirilen çalışanın belirli süre boyunca gönderen ülkenin mevzuatına tabi kalması,
• İki ülkede geçen sigortalılık sürelerinin emeklilik hakkı belirlenirken birleştirilmesi,
• Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından doğan hakların korunması,
• Dul ve yetim aylıklarının diğer ülkede yaşayan hak sahiplerine ödenmesi,
• Bazı ülkelerde sigortalı ve aile bireylerinin sağlık yardımlarından yararlanması,
• Sözleşmesine göre iş kazası, meslek hastalığı, işsizlik veya aile yardımlarının koordinasyonu.

Bu hakların tamamı her ülke için geçerli değildir. Uygulanacak sigorta kolları, geçici görevlendirme süresi ve kullanılacak belgeler ilgili ülke sözleşmesinden kontrol edilmelidir.

Sağlık yardımlarını kapsayan ülkeler

SGK, yürürlükteki sosyal güvenlik sözleşmelerinden 19’unun sağlık yardımlarına ilişkin hükümler içerdiğini belirtmektedir.

Sağlık hükümlerinin bulunması, o ülkeye giden herkesin doğrudan ücretsiz sağlık hizmeti alabileceği anlamına gelmez. Çalışanın sigortalılık statüsü, seyahat veya görevlendirme amacı, aile bireylerinin durumu ve gerekli sağlık yardım belgesinin alınmış olması ayrıca değerlendirilir.

Örneğin bazı sözleşmeler yalnızca hizmet akdiyle çalışan 4/a kapsamındaki sigortalıları içerirken bazıları bağımsız çalışanları ve kamu görevlilerini de kapsayabilir.

Geçici görevlendirilen yabancı Türkiye’de SGK’lı olmak zorunda mı?

Sözleşmeli ülkedeki işvereni tarafından geçici bir iş için Türkiye’ye gönderilen çalışan, ilgili sözleşmede öngörülen şartlarla belirli süre boyunca gönderen ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına tabi kalabilir. Bu durumda kişi adına Türkiye’de SGK primi ödenmemesi mümkün olabilir.

Ancak yalnızca çalışanın sözleşmeli bir ülke vatandaşı olması muafiyet için yeterli değildir. Genel olarak şu hususların birlikte kontrol edilmesi gerekir:

• Çalışanın sözleşme kapsamına giren bir sigortalılık statüsünde bulunması,
• Yabancı ülkedeki işveren tarafından geçici olarak Türkiye’ye gönderilmesi,
• Görevlendirme süresinin sözleşmedeki sınırı aşmaması,
• Kişinin gönderen ülkede sigortalı olduğunu ve o ülke mevzuatına tabi kalacağını gösteren belgenin alınması,
• Belgenin gerektiğinde SGK’ya ibraz edilmesi,
• Çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti yükümlülüğünün ayrıca yerine getirilmesi.

Ülkelere göre geçici görevlendirme süreleri ve kullanılan formülerler farklıdır. Bir ülke için geçerli belge veya süre, başka bir ülke için doğrudan kullanılamaz.

Sosyal güvenlik sözleşmesi çalışma izni yerine geçer mi?

Hayır. Sosyal güvenlik sözleşmesi ile çalışma izni farklı konuları düzenler.

Geçici görevlendirme nedeniyle Türkiye’de SGK primi ödenmemesi, kişinin çalışma izni yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz. Çalışma hakkı bakımından 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve ilgili muafiyet düzenlemeleri ayrıca incelenmelidir.

İki ülkede ödenen primler nasıl değerlendirilir?

Sosyal güvenlik sözleşmelerinde genel kural, iki ülkede geçen ve aynı döneme rastlamayan sigortalılık sürelerinin emeklilik hakkının belirlenmesinde birlikte değerlendirilmesidir.

Hizmetlerin birleştirilmesi, bütün primlerin tek bir ülkeye aktarılması anlamına gelmez. Kişi yalnızca bir ülkedeki hizmetleriyle emeklilik şartlarını karşılıyorsa o ülke kendi mevzuatına göre aylık bağlayabilir. Hak ancak iki ülkedeki sürelerin birleştirilmesiyle kazanılıyorsa kurumlar genellikle kendi ülkelerinde geçen hizmet süreleri oranında kısmi aylık hesaplar.

Prim transferi ise genel bir uygulama değildir. Örneğin İsviçre sözleşmesinde belirli şartlarla İsviçre’den Türkiye’ye prim transferine ilişkin özel hükümler bulunmaktadır. Diğer ülkeler bakımından “primler Türkiye’ye aktarılır” şeklinde genel bir sonuç çıkarılmamalıdır.

Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde durum nedir?

Bir ülkenin SGK’nın güncel sözleşme listesinde bulunmaması hâlinde, o ülkeden gelen veya o ülkeye gönderilen çalışan için sözleşme hükümlerine dayalı otomatik bir uygulama yapılamaz.

Bu durumda Türk sosyal güvenlik mevzuatı, çalışmanın şekli, yabancı ülkedeki sigortalılık, görevlendirme süresi ve mevcut diğer uluslararası düzenlemeler ayrıca incelenmelidir. Ülkenin listede olmaması, yabancının Türkiye’de herhangi bir bildirim veya prim yükümlülüğü bulunmadığı anlamına gelmez.

Başvuru ve belge kontrolü nasıl yapılır?

Geçici görevlendirme veya hizmet birleştirme işlemlerinde ülkeye özgü SGK sayfası ve sözleşme metni kontrol edilmelidir. Dosyanın türüne göre aşağıdaki belgeler gündeme gelebilir:

• İlgili ülke kurumu tarafından düzenlenen tabiiyet veya geçici görevlendirme belgesi,
• Yabancı işverenin görevlendirme yazısı,
• Çalışanın yabancı ülkedeki sigortalılık kaydı,
• Çalışma izni veya çalışma izni muafiyet belgesi,
• Pasaport ve giriş-çıkış kayıtları,
• Hizmet birleştirme veya aylık talep formları,
• Gerekli durumlarda onaylı Türkçe tercümeler.

Belgenin adı, geçerlilik süresi ve başvurulacak SGK birimi ülkeye ve talep edilen işleme göre değişebilir.

Sık sorulan sorular

Sözleşmeli ülke vatandaşı Türkiye’de otomatik olarak SGK’dan muaf mıdır?

Hayır. Vatandaşlık tek başına yeterli değildir. Çalışanın ilgili sözleşmenin kişisel kapsamına girmesi, geçici görevlendirme şartlarını taşıması ve gönderen ülkenin yetkili kurumundan gerekli belgeyi alması gerekir.

Sosyal güvenlik sözleşmesi iki ülkede emeklilik hakkı sağlar mı?

Sözleşme tek başına emeklilik hakkı vermez. İki ülkede geçen sigortalılık sürelerinin, ilgili ülke mevzuatındaki şartlar değerlendirilirken birleştirilmesini sağlayabilir. Her kurum kendi mevzuatına ve o ülkede geçen sürelere göre karar verir.

İki ülkedeki primler Türkiye’de tek hesapta toplanır mı?

Genellikle hayır. Hizmet sürelerinin birleştirilmesi ile primlerin aktarılması aynı işlem değildir. Çoğu sözleşmede kurumlar kendi ülkelerinde geçen hizmetlere göre ayrı veya kısmi aylık bağlar.

Sözleşmeli ülkeye turistik seyahatte sağlık hizmeti alınabilir mi?

Her ülkede alınamaz. Sağlık hükümlerinin bulunması, kişinin sigortalılık statüsü ve seyahat amacı birlikte değerlendirilir. Seyahatten önce SGK’dan ülkeye ve duruma uygun sağlık yardım belgesinin düzenlenip düzenlenemeyeceği kontrol edilmelidir.

Görevlendirme süresi sona ererse ne olur?

Sözleşmedeki ilk görevlendirme süresi sona erdiğinde bazı ülkeler bakımından yetkili kurumların onayıyla uzatma mümkün olabilir. Uzatma yapılmazsa çalışan Türkiye’nin sosyal güvenlik mevzuatına tabi hâle gelebilir.

Çalışma izni bulunan yabancı mutlaka SGK’lı yapılır mı?

Kural olarak yabancı çalışan ve işveren sosyal güvenlik yükümlülüklerini yerine getirmelidir. Ancak yürürlükteki sosyal güvenlik sözleşmesi kapsamında geçerli bir geçici görevlendirme belgesi bulunan kişiler bakımından sözleşme hükümleri uygulanabilir.

Ülke ve çalışan bazında kontrol yapılmalıdır

Sosyal güvenlik sözleşmesinin bulunması tek başına SGK muafiyeti, sağlık hizmeti veya emeklilik hakkı sağlamaz. Çalışanın statüsü, görevlendirme biçimi, sözleşmenin kapsadığı sigorta kolları, belge türü ve süre birlikte incelenmelidir.

Türkiye’de çalışacak yabancının çalışma hakkı hakkında bilgi almak için yabancı çalışma izni rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Son kontrol tarihi: 4 Ağustos 2026

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sosyal güvenlik sözleşmelerinin kişisel ve maddi kapsamı ile geçici görevlendirme süreleri ülkeye göre değişmektedir.