Uluslararası Koruma Başvuru Sahipleri İçin Çalışma İzni

Uluslararası koruma başvuru sahibi ve şartlı mülteci statüsündeki yabancılar, uluslararası koruma başvuru tarihinden itibaren altı ay geçtikten sonra çalışma iznine başvurabilir. Bir işverene bağlı çalışmada başvuru işveren tarafından elektronik sistem üzerinden yapılır ve izin alınmadan yabancı fiilen çalışmaya başlayamaz.

Uluslararası koruma başvuru sahibi, şartlı mülteci, mülteci, ikincil koruma ve geçici koruma birbirinden farklı hukuki statülerdir. Çalışma hakkının kapsamı, bekleme süresi ve başvuru şekli kimlik belgesinde yazan statüye göre belirlenmelidir.

Uluslararası koruma başvuru sahibi kimdir?

Uluslararası koruma talebinde bulunan ve başvurusu hakkında henüz kesin karar verilmemiş kişi, uluslararası koruma başvuru sahibi olarak kabul edilir. Kayıt işlemleri tamamlanan kişiye, yabancı kimlik numarasını içeren Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi Kimlik Belgesi düzenlenir.

Bu kimlik belgesi Türkiye’de yasal kalış hakkı sağlar ancak tek başına çalışma hakkı vermez. Başvuru sahibinin çalışmaya başlamadan önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından çalışma izni alması gerekir.

Hangi statülerde çalışma izni gerekir?

Uluslararası koruma kapsamındaki kişilerin çalışma hakkı statülerine göre farklılık gösterir:

• Uluslararası koruma başvuru sahibi: Başvuru tarihinden altı ay sonra çalışma iznine başvurabilir.
• Şartlı mülteci: Uluslararası koruma başvuru tarihinden altı ay sonra çalışma iznine başvurabilir.
• Mülteci: Statü kazanıldığı tarihten itibaren bağımlı veya bağımsız çalışabilir. Kimlik belgesi çalışma izni yerine geçer.
• İkincil koruma statüsü sahibi: Statü kazanıldığı tarihten itibaren bağımlı veya bağımsız çalışabilir. Kimlik belgesi çalışma izni yerine geçer.
• Geçici koruma kapsamındaki yabancı: Ayrı bir yönetmeliğe ve farklı başvuru kurallarına tabidir.

Bu nedenle başvuru hazırlanmadan önce yabancının kimlik belgesinde “uluslararası koruma başvuru sahibi”, “şartlı mülteci”, “mülteci”, “ikincil koruma” veya “geçici koruma” ifadelerinden hangisinin bulunduğu kontrol edilmelidir.

Altı aylık süre nasıl hesaplanır?

Uluslararası koruma başvuru sahibi ve şartlı mülteci için altı aylık bekleme süresi, kimlik kartının basım tarihinden veya iş sözleşmesinin düzenlendiği tarihten değil, uluslararası koruma başvuru tarihinden itibaren hesaplanır.

Altı aylık sürenin dolmuş olması çalışma izninin otomatik olarak verileceği anlamına gelmez. Bu süre yalnızca çalışma izni başvurusu yapılabilmesinin ön şartıdır.

Başvurunun tamamlandığı tarihte yabancının:

• Uluslararası koruma kaydının aktif olması,
• Geçerli bir kimlik belgesine sahip olması,
• Yabancı kimlik numarasının sistemde doğru görünmesi,
• Varsa belirli bir ilde kalma ve bildirim yükümlülüklerine uyması gerekir.

Kimlik belgesinin geçerlilik süresinin bitmek üzere olması veya Göç İdaresi kayıtlarında uyuşmazlık bulunması başvurunun reddedilmesine ya da ek incelemeye alınmasına yol açabilir.

Çalışma izni başvurusunu kim yapar?

Yabancı bir işverene bağlı olarak çalışacaksa başvuru, işveren veya işverenin yetkilendirdiği kişi tarafından e-Devlet üzerinden çalışma izni sistemine girilerek yapılır.

Başvuru sırasında işverene, işyerine, yabancıya, yapılacak işe ve ödenecek ücrete ilişkin bilgiler sisteme kaydedilir. Gerekli belgeler elektronik ortamda yüklenir ve başvuru işverenin elektronik imzasıyla tamamlanır.

Yabancının kendi adına şirket veya işyeri açarak çalışmak istemesi hâlinde, şirket kurulması ya da vergi kaydı açılması tek başına çalışma hakkı sağlamaz. Faaliyetin niteliğine göre bağımsız çalışma izni veya şirket ortağı çalışma izni koşulları ayrıca değerlendirilir.

Başvuru için hangi belgeler gerekir?

İstenen belgeler işverenin hukuki yapısına, işin niteliğine ve yabancının statüsüne göre değişebilir. Bir işverene bağlı başvuruda genel olarak şu bilgi ve belgeler hazırlanır:

• Geçerli Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi veya Şartlı Mülteci Kimlik Belgesi,
• Yabancının güncel biyometrik fotoğrafı,
• İşveren ile yabancı arasında imzalanmış iş sözleşmesi,
• İşyerinin vergi ve ticaret sicili bilgileri,
• İşverenin hukuki yapısına göre faaliyet belgesi ve mali belgeler,
• Yabancının yapacağı işi gösteren görev ve meslek bilgileri,
• Mesleğin gerektirmesi hâlinde diploma veya mesleki yeterlilik belgesi,
• Ön izne tabi mesleklerde ilgili kamu kurumundan alınmış ön izin belgesi,
• Bakanlığın dosyanın özelliğine göre isteyebileceği ek belgeler.

Kimlik belgesindeki ad, soyadı, yabancı kimlik numarası ve doğum tarihi ile elektronik başvurudaki bilgilerin birebir uyumlu olması gerekir. Farklı yazım, eksik kimlik kaydı veya süresi geçmiş belge başvurunun tamamlanmasını engelleyebilir.

Kayıtlı olunan il dışında çalışma izni alınabilir mi?

Uluslararası koruma başvuru sahibi veya şartlı mülteciye belirli bir ilde kalma yükümlülüğü getirilmiş olabilir. Çalışılacak işyeri bu ilin dışındaysa çalışma izni başvurusu doğrudan reddedilmiş sayılmaz; ancak başvuru İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak sonuçlandırılır.

İçişleri Bakanlığı tarafından olumsuz görüş bildirilmesi çalışma izni başvurusunun reddedilmesine neden olabilir. Bu nedenle işyeri ile yabancının kalış hakkı sağlanan ilin farklı olması durumunda başvuru yapılmadan önce il değişikliği, çalışma gerekçesi ve Göç İdaresi kayıtları birlikte incelenmelidir.

Farklı ilde çalışma izni verilmesi, yabancının Göç İdaresi kapsamındaki adres, bildirim veya seyahat yükümlülüklerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Gerekli durumlarda ilgili İl Göç İdaresi Müdürlüğü üzerinden ayrıca işlem yapılmalıdır.

Başvuru hangi ölçütlere göre değerlendirilir?

Altı aylık sürenin tamamlanması ve geçerli kimlik belgesinin bulunması, çalışma izni için başvuru hakkı sağlar; ancak olumlu karar garantisi vermez.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı değerlendirme sırasında genel olarak:

• Yabancının hukuki statüsünü ve kimlik belgesinin geçerliliğini,
• Uluslararası koruma başvuru tarihini,
• İşverenin hukuki ve mali durumunu,
• İşyerinin faaliyet alanını,
• Yabancının yapacağı iş ve mesleği,
• Görev ile yabancının eğitimi veya deneyimi arasındaki ilişkiyi,
• Yabancıya ödenecek ücreti,
• İstihdam ve mali yeterlilik kriterlerini,
• Çalışılacak ilin yabancının kayıtlı olduğu il ile uyumunu,
• İlgili kamu kurumlarının görüşlerini birlikte değerlendirebilir.

Bakanlık çalışma iznini izin türü, süre, meslek, sektör, işkolu veya coğrafi alan bakımından sınırlandırabilir. Yabancılara yasaklanmış meslekler ile özel kanunlarda yalnız Türk vatandaşlarına ayrılmış görevler bu kişiler bakımından da geçerlidir.

Başvuru hangi durumlarda reddedilebilir?

Başvurunun reddedilmesine neden olabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Uluslararası koruma başvuru tarihinden itibaren altı ayın dolmamış olması,
• Kimlik belgesinin geçersiz veya süresinin dolmuş olması,
• Kimlik belgesinin geçerlilik süresinin başvuru tamamlandığında yetersiz kalması,
• Göç İdaresi kayıtları ile başvuru bilgilerinin uyuşmaması,
• İşyeri ile yabancının kalmasına izin verilen ilin farklı olması ve olumsuz görüş verilmesi,
• İşveren veya işyerinin değerlendirme kriterlerini karşılamaması,
• Meslek için gerekli diploma, yeterlilik veya ön iznin sunulmaması,
• Eksik belgelerin bildirilen süre içinde tamamlanmaması,
• Yabancı hakkında kesinleşmiş sınır dışı etme kararı bulunduğunun bildirilmesi,
• Başvurunun gerçeğe aykırı veya yanıltıcı bilgi ve belge içermesi.

Başvurunun reddedilmesi hâlinde karar gerekçesi incelenmeli; idari itiraz, yeni başvuru veya diğer hukuki yollar dosyanın durumuna göre değerlendirilmelidir.

Çalışma izninin süresi ve uzatma başvurusu

İlk çalışma izni, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak üzere belirli bir işveren, işyeri ve görev için düzenlenir. İzin belgesinde işveren, çalışma ili, görev ve geçerlilik tarihleri yer alır.

Uzatma başvurusu mevcut izin sona ermeden ve aynı işveren yanında çalışmaya devam etmek üzere elektronik sistem üzerinden yapılmalıdır. Geçerli kimlik belgesi bulunan yabancı, uzatma başvurusunun yapıldığını belgelemek koşuluyla başvuru sonuçlanıncaya kadar aynı işyerinde çalışmaya devam edebilir.

İşveren değişikliği, aynı çalışma izninin basit bir uzatması olarak kabul edilmez. Yabancı farklı bir işverene geçecekse yeni işveren üzerinden yeni çalışma izni başvurusu yapılması gerekir.

Çalışma izni ikamet izni yerine geçer mi?

Hayır. Uluslararası koruma başvuru sahibi ve şartlı mülteci adına düzenlenen çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti, ikamet izni yerine geçmez.

Yabancının Türkiye’de kalış hakkı, uluslararası koruma başvurusu veya şartlı mülteci statüsü kapsamında devam eder. Göç İdaresi tarafından verilen kimlik belgesinin yenilenmesi, adres bildirimi ve diğer statü yükümlülükleri ayrıca takip edilmelidir.

Uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmesi, geri çekilmiş sayılması, kesin olarak reddedilmesi veya statünün sona ermesi çalışma izninin de geçerliliğini etkileyebilir. Geçerli çalışma izninin bulunması yabancıya tek başına mutlak kalış hakkı sağlamaz.

Mevsimlik tarım ve hayvancılıkta muafiyet uygulanır mı?

Uluslararası koruma başvuru sahibi ve şartlı mülteci statüsündeki yabancılar, mevsimlik tarım veya hayvancılık işlerinde çalışma izni muafiyetinden yararlanabilir.

Bu kişiler, kimlik belgeleriyle kalış hakkı sağlanan ildeki Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne başvurarak çalışma izni muafiyet bilgi formu alabilir. Güncel Bakanlık uygulamasında bu form bir yıla kadar düzenlenebilir.

Uluslararası koruma başvuru sahibi ve şartlı mülteci, bu muafiyet kapsamında yalnızca kalış hakkı sağlanan ilde çalışabilir. Muafiyetin alınması, yabancının diğer sektörlerde veya başka bir ilde izinsiz çalışabileceği anlamına gelmez.

Ücret, harç ve sosyal güvenlik yükümlülükleri

Uluslararası koruma başvuru sahibi veya şartlı mülteciye asgari ücretin altında ücret ödenemez. Meslek ve görev için Bakanlıkça daha yüksek bir ücret kriteri belirlenmişse başvuruda bu tutar esas alınır.

Başvurunun olumlu değerlendirilmesinden sonra çalışma izni harcı ve gerekiyorsa değerli kâğıt bedeli ödenir. Tutarlar her yıl değiştiği için ödeme, Bakanlığın güncel bildirimi ve resmî ücret tablosu esas alınarak yapılmalıdır.

Çalışma izni verilen yabancının sosyal güvenlik kaydının süresinde yapılması, prime esas kazancının doğru bildirilmesi ve işverenin diğer iş hukuku yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekir.

Çalışma izni alınması, yabancının kayıt dışı veya sigortasız çalıştırılmasına izin vermez. İzinsiz ya da bildirimsiz çalışma hâlinde hem işveren hem de yabancı hakkında idari yaptırım uygulanabilir.

En sık yapılan hatalar nelerdir?

• Uluslararası koruma kimlik belgesinin tek başına çalışma izni sayılması,
• Altı aylık sürenin kimlik kartının basım tarihinden hesaplanması,
• Geçici koruma ile uluslararası koruma statülerinin karıştırılması,
• Yabancının kayıtlı olduğu il kontrol edilmeden farklı ildeki işyeri için başvuru yapılması,
• Çalışma izni sonuçlanmadan yabancının fiilen işe başlatılması,
• Kimlik belgesinin geçerlilik süresi kontrol edilmeden başvuru yapılması,
• İş sözleşmesindeki görev ve ücret ile elektronik başvurudaki bilgilerin farklı olması,
• Ön izne tabi mesleklerde gerekli kurum izninin alınmaması,
• İşveren değişikliğinin uzatma başvurusu olarak yapılması,
• Çalışma izninin uluslararası koruma statüsünden bağımsız bir ikamet hakkı sağladığının düşünülmesi.

Başvuru öncesinde statü ve il kaydı birlikte kontrol edilmelidir

Uluslararası koruma kapsamındaki yabancı için çalışma izni hazırlanırken ilk yapılması gereken işlem, kimlik belgesindeki statünün ve uluslararası koruma başvuru tarihinin doğrulanmasıdır. Ardından yabancının kalış hakkı sağlanan il, çalışacağı işyeri, meslek, ücret ve işveren kriterleri birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle yabancının çalışacağı il ile kayıtlı olduğu il farklıysa başvuru yapılmadan önce Göç İdaresi kayıtlarının incelenmesi gerekir. Çalışma izni alınması, yabancının uluslararası koruma kapsamındaki adres ve bildirim yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

İşveren ve yabancıya özel belge planlaması için yabancı çalışma izni danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Son kontrol tarihi: 4 Ağustos 2026

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yabancının statüsü, kayıt ili, mesleği, işverenin durumu ve başvuru tarihindeki mevzuat sonucu değiştirebilir.